แนวทางการเฝ้าระวังและจัดการความเสี่ยง MALA สำหรับเภสัชกรร้านยา

Metformin-Associated Lactic Acidosis (MALA) เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยา metformin ซึ่งเภสัชกรร้านยาควรให้ความสำคัญกับการคัดกรองปัจจัยเสี่ยงและประเมินอาการของผู้ป่วยก่อนจ่ายยา เพื่อสนับสนุนการใช้ยาอย่างปลอดภัย

MALA คืออะไร?

MALA หรือ Metformin-Associated Lactic Acidosis เป็นภาวะที่เภสัชกรควรเฝ้าระวังในผู้ที่ใช้ยา metformin โดยเฉพาะเมื่อมีปัจจัยเสี่ยงหรือมีภาวะเจ็บป่วยเฉียบพลันร่วมด้วย

ปัจจัยเสี่ยงที่ควรเฝ้าระวัง

จากสื่อประชาสัมพันธ์ ปัจจัยที่ควรให้ความสำคัญ ได้แก่

• Renal failure ภาวะไตวาย
• CHF ภาวะหัวใจล้มเหลว
• Liver disease โรคตับ
• Severe diarrhea ท้องเสียรุนแรง
• Elderly ผู้สูงอายุ
• Alcohol use การดื่มแอลกอฮอล์
• Poor oral intake การรับประทานอาหารได้น้อย
• Severe vomiting อาเจียนรุนแรง

ก่อนจ่ายยา ควรถามอะไร?

การซักประวัติเป็นขั้นตอนสำคัญในการค้นหาความเสี่ยง โดยควรพิจารณาคำถามสำคัญ ได้แก่

1. ผู้ป่วยใช้ Metformin หรือไม่?
สอบถามชื่อยา ขนาดยา และลักษณะการใช้ยา

2. มียาอื่นที่ใช้ร่วมกันหรือไม่?
เพื่อให้เภสัชกรประเมินภาพรวมของการใช้ยา

3. มีอาการผิดปกติหรือไม่?
โดยเฉพาะอาการ เช่น อ่อนเพลีย/เหนื่อยง่าย คลื่นไส้ อาเจียน และปวดท้อง

4. มีโรคหรือภาวะที่เพิ่มความเสี่ยงหรือไม่?
เช่น โรคไต โรคหัวใจ โรคตับ หรือภาวะท้องเสียและอาเจียนรุนแรง

---

Sick Day Rules: เรื่องที่เภสัชกรควรให้ความสำคัญ

เมื่อผู้ป่วยมีอาการเจ็บป่วยเฉียบพลัน เภสัชกรควรประเมินอาการและการใช้ยา โดยเฉพาะในผู้ที่ใช้ Metformin หรือ SGLT2 inhibitor รวมถึงให้คำแนะนำเกี่ยวกับการใช้ยาในช่วงที่มีอาการเจ็บป่วยตามความเหมาะสม

เมื่อใดควรพิจารณาส่งต่อโรงพยาบาล?

หากผู้ป่วยมีอาการเจ็บป่วยรุนแรง หรือพบอาการที่น่าเป็นห่วง เภสัชกรควรประเมินความรุนแรงของอาการและพิจารณาส่งต่อผู้ป่วยเพื่อรับการประเมินและดูแลที่เหมาะสม

โดยสื่อได้เน้นหลักการ ประเมินอาการเจ็บป่วยรุนแรง (serious illness) และการส่งต่อเมื่อมีความเสี่ยงหรืออาการที่จำเป็นต้องได้รับการดูแลเพิ่มเติม

---

เฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์จากยา

เภสัชกรร้านยาสามารถมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังความปลอดภัยของผู้ป่วย โดยเมื่อพบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากยา ควรมีการบันทึกและรายงานผ่านระบบ AE Online Report ตามแนวทางที่กำหนดในสื่อประชาสัมพันธ์

💚 “ถามให้ครบ ประเมินให้ไว ส่งต่อให้ทัน”

การเฝ้าระวัง MALA ไม่ได้เริ่มต้นเมื่อผู้ป่วยมีอาการรุนแรง แต่เริ่มตั้งแต่ การซักประวัติ ค้นหาปัจจัยเสี่ยง ประเมินอาการ และให้คำแนะนำที่เหมาะสมก่อนจ่ายยา

เภสัชกรร้านยา จึงมีบทบาทสำคัญในการสร้างความปลอดภัยด้านยาให้แก่ผู้ป่วย